Geçici vergi hesaplama

Geçici vergi nedir, nasıl hesaplanır?

Geçici vergi (peşin vergi), ticari, zirai ve serbest meslek kazancı elde eden gelir vergisi mükellefleri ile kurumlar vergisi mükelleflerinin, yıllık vergilerine mahsuben yıl içinde dönemler hâlinde ödedikleri bir ön vergidir. Amaç, verginin tabana yayılması ve devletin gelirini yıla dağıtmasıdır. Yıl sonunda ödenen geçici vergiler, hesaplanan yıllık vergiden düşülür.

Oran: tek ve sabit

Artan oranlı gelir vergisi tarifesinden farklı olarak geçici vergi tek oranlıdır. Gelir vergisi mükellefleri dönem kazancının %15’ini, kurumlar vergisi mükellefleri ise %25’ini geçici vergi olarak hesaplar. Dönem kazancının tamamına bu tek oran uygulanır; dilim hesabı yapılmaz. Bu yüzden araçta önce mükellef türünü seçmeniz gerekir.

Kümülatif dönem mantığı

Geçici vergi birikimli hesaplanır. Yıl içinde üç dönem vardır:

• 1. Dönem: Ocak–Mart (ilk üç ay).
• 2. Dönem: Ocak–Haziran (ilk altı ay).
• 3. Dönem: Ocak–Eylül (ilk dokuz ay).

Her dönemde, yılbaşından o dönemin sonuna kadarki toplam kazanç üzerinden vergi hesaplanır. Ardından aynı yıl içinde önceki dönemler için ödenmiş geçici vergi düşülür ve yalnızca aradaki fark ödenir. Örneğin ilk dönem 500.000 TL kazançla 75.000 TL (gelirde %15) geçici vergi ödendiyse, ikinci dönemde kümülatif kazanç 900.000 TL olduğunda hesaplanan 135.000 TL’den 75.000 TL düşülür ve 60.000 TL ödenir. Araç, “önceki dönemde ödenen” alanına gireceğiniz tutarı bu şekilde mahsup eder.

Beyan, ödeme ve mahsup

Geçici vergi beyannameleri dönemi izleyen ikinci ayın belirli gününe kadar verilir ve tahakkuk eden vergi aynı süre içinde ödenir. Yıl sonunda verilen yıllık beyannamede, yıl boyunca ödenen geçici vergilerin tamamı hesaplanan yıllık vergiden mahsup edilir; fazlası iade ya da mahsup edilir. Zamanında ödenmeyen geçici vergiye gecikme zammı işler ve eksik beyan hâlinde %10’u aşan kısım için ceza uygulanabilir. Dönemsel kazancınızı doğru tespit etmek ve tüm mahsuplardan yararlanmak için vergi danışmanlığı hizmetimizden destek alabilirsiniz. Girdiğiniz veriler yalnızca tarayıcınızda işlenir.